Dere yataklarındaki yapılaşma afeti büyüttü: Uzmanlar betonlaşmaya dikkat çekti

Türkiye genelinde etkili olan sağanak yağış, başta İstanbul olmak üzere birçok kentte yaşamı olumsuz etkilerken, ortaya çıkan tablo yıllardır süren imar ve altyapı sorunlarını yeniden gündeme getirdi. Dere yataklarının kontrolsüz biçimde yapılaşmaya açılması ve kentlerdeki yoğun betonlaşma, yağışların afete dönüşmesinde önemli rol oynadı. Uzmanların yıllardır dile getirdiği uyarılar dikkate alınmazken, üzeri kapatılan dere yataklarında suyun binaların altından geçmeye zorlanması ve molozlarla daraltılan su yollarının taşması can kayıplarına neden oldu.

BirGün'de yayınlanan habere göre, İstanbul'da sel felaketinin yaşandığı bölgelerde kayıp kişilerin aranmasına yönelik çalışmalar dördüncü gününe girdi. Arama kurtarma ekipleri, Kağıthane, Cendere, Alibeyköy ve Ayazağa'daki dere yatakları ile derelerin Haliç'e döküldüğü noktalarda çalışmalarını sürdürdü. İstanbul Valisi Davut Gül, Ayazağa'da dere yatağındaki yapılaşmalara ilişkin başlatılan çalışmalara işaret ederek "Daha önce de yaptığımız toplantılarda alınan kararlardan bir tanesi dere yataklarındaki işgallerin ortadan kaldırılmasıydı" dedi. Gül, kayıp 3 kişinin kimliklerinin belli olduğunu belirterek "Biri Türkmenistan vatandaşı. Üç kişiyi arıyoruz" ifadelerini kullandı.

Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, betonlaşma ve yetersiz altyapının yağışların afete dönüşmesinde etkili olduğunu belirterek "Pek çok metropolde bu kadar kısa sürede bu kadar yüksek yağışı emebilecek toprak kalmadığı için yüzey seli ve su baskınları oluşuyor" dedi. Uzmanlar, kentlerdeki doğal su akış rotalarının betonlaşma nedeniyle değiştiğine ve dere yataklarının üzerine inşa edilen yapıların taşkın riskini artırdığına dikkat çekti.

İstanbul'un göbeğindeki dere yatakları ve su havzaları, bilimsel uyarılara rağmen yoğun yapılaşmanın hedefi oldu. Kağıthane Deresi'nin yatağı üzerine kurulan Vadi İstanbul projesi, rezidanslar, AVM ve ofislerden oluşan en büyük projelerden biri olarak öne çıkıyor. Sazlıdere Barajı çevresi ve Sazlıdere Havzası'nda imara açılan alanlarda lüks konut projeleri yükselirken, Kanal İstanbul güzergahına komşu Ispartakule bölgesinde de dere ve su akış güzergahlarına yakın noktalarda çok sayıda konut inşa edildi.

Geçmişte dere yataklarının daraltılması ve su akışının değiştirilmesiyle bilinen Basın Ekspres hattı, bugün oteller, rezidanslar ve gökdelenlerle yoğun bir yapılaşma alanı haline geldi. Eski sanayi alanlarının dönüşümü adı altında Cendere Vadisi'nde devasa plazalar, lüks rezidanslar ve AVM'ler inşa edildi. Vadinin tabanına oturan çok katlı yapılar, ani sağanaklarda suyun tahliye olabileceği doğal toprak alanlarını yok etti. İstanbul'un kuzeyindeki kritik su havzaları, göletler ve yer altı su kaynaklarının üzerine inşa edilen 3. Havalimanı, bölgedeki doğal su akış rotalarını kalıcı olarak değiştirdi ve çevresindeki dere yatakları üzerinde taşkın baskısı oluşturdu.

Alibeyköy, Sazlıdere ile Ömerli Barajı gibi hayati içme suyu havzalarının koruma bantlarını keserek inşa edilen Kuzey Marmara Otoyolu güzergahı, çevresinde yeni şantiyelerin ve lojistik yapılaşmaların önünü açtı. Asfalt ve beton yüzeyler, yağmur sularının barajları beslemek yerine doğrudan sele dönüşmesine neden oldu. Kanal İstanbul güzergahında imara açılan alanlarda yükselen TOKİ inşaatları, yaşanan şiddetli yağışta su altında kaldı. Bahçeşehir Gölet Gönüllüleri tarafından paylaşılan görüntülerde binaların ilk katına kadar su biriktiği ve sularda çöplerin yüzdüğü görüldü. Gönüllüler "Yıllardır su havzası olarak kalmış bu alanı imara açmak ne kadar doğru" diye sordu.

Yağışların ardından bazı kentlerde istinat duvarı çöktü, bazı illerde ise heyelan yaşandı. Kocaeli'nin Halıdere Kabakkıran Caddesi'ndeki 6 bloklu sitede inceleme yapıldı ve 51 daire boşaltıldı. Zonguldak'ta sağanağın ardından denize taşınan atıklar, dalga ve akıntılarla Kozlu Sahili'ne sürüklendi. Sahil boyunca biriken çöpler nedeniyle kirlilik oluştu. Artvin'in Meydancık köyü yolunda heyelan yaşandı ve kaya parçalarının düştüğü yol ulaşıma kapandı.

TürkAta Haber Ajansı